Alles is welkom

Alles hier is welkom. Dat is de uitdagende titel van het boek van Pema Chödrön, een Amerikaanse boeddhistische non. Wie zegt haar dit na met de oorlog op ons netvlies? Chödrön draagt met haar boeken bij aan de verspreiding van het Tibetaans-boeddhistische kloosterleven in het westen. Zij moedigt ons aan om onze omgeving op een positieve manier te beïnvloeden. Leef vanuit een ontwaakt hart, bodhichitta. Tegenslagen kun je zien als mogelijkheden voor innerlijke groei. We kunnen leren om uit te gaan van het goede in alle mensen, ook als we het fundamenteel oneens zijn met elkaar. Dit boek viste ik uit de bieb terwijl ik net ziek was geweest. Ik had wel behoefte aan wat positiviteit.

De ochtend begin ik met een rondje om het huis als de wereld nog in slaap is rond zeven uur. Als ik de keukendeur open, dringen direct de vogelgeluiden door in mijn oren. De merel die fluit, het koolmeesje dat piept en zaagt en het geruststellende 'roekoeroekoe' van de houtduif hoog bovenin de berk. Ik adem de frisse lucht in en loop met handschoenen aan, een vest, een sjaal om en een warme kop thee in mijn handen. Ik steek de straat over en loop de opkomende zon tegemoet. Achter de overburen kun je net de zon zien tussen de bomen en de borden van de snelweg en de lampen van de sportvelden. Totaal geen idyllische plek, maar hier doe ik het mee als stadsmeisje.

Het eerst zie ik de grijze muur van de garage die roze kleurt. De weerschijning van de opkomende zon die er dus al is. Ik draai me om en zie de roze lucht en de eerste helft van de zon boven de horizon piepen. Dag zon! Oogverblindend fel.

Ik nip van de warme thee, sluit mijn ogen en drink het licht. De lucht is fris en nog een beetje ijzig. Om mij heen liggen de verfrommelde stukjes moestuin die de overburen hier bijhouden op een stukje niemandsland. Een stronk boerenkool staat fier overeind. Wat zielige bosjes ui staan er schots en scheef tussen. Daarboven hangen meters Tibetaanse gebedsvlaggetjes. Aangetast en gescheurd door weer en wind. Ze hangen hier al jaren zo te zien. Waarschijnlijk van de bewoners met de grote gele camper die regelmatig over de wereld toeren. Vogels vliegen af en aan. Een Vlaamse gaai neemt een duikvlucht, een kraai krijst en een duif maakt zich bol op een kale tak en zingt zijn refrein dat ik nog zo goed ken van vroeger thuis in Rotterdam. Daarachter hoor ik het geraas van de snelweg de A27. Het is pas half acht maar de werkende klasse is alweer opgestart. In de verte loeit een sirene van een politiewagen of is het een ambulance? Ik denk aan de oorlog in de Oekraïne en aan mijn huis dat recht overeind staat enkele meters verderop. Dankbaar loop ik terug naar mijn veilige haven. Ik omarm de ochtend, alles mag er zijn.

Alles hier is welkom, Pema Chödrön - verbindend leven in een wereld uit balans, Ten Have. De schrijfster heeft ook andere titels op haar naam staan zoals Als je wereld instort, Liefdevolle vriendelijkheid en Verzacht je hart.

Stadsmeisje volgt bosman

Toen prinses Irene liet blijken dat ze veel van de natuur hield, er graag tijd in doorbracht en bovendien kon praten met bomen, kreeg ze half Nederland over zich heen. Want hoe kun je nou praten met bomen? Volgens mij is het hetzelfde als praten met God, vergelijkbaar met luisteren naar je hart, je innerlijke stem. Dat komt in de buurt van mediteren zou ik zeggen. Het probleem is vaak dat  in een wereld vol prikkels, wij bijna nooit meer stil worden en dus die innerlijke stem niet meer horen. We praten en babbelen en zijn niet meer gewend om te luisteren naar de stilte. Praten met bomen is niet zozeer taal gebruiken alswel je afstemmen op en verbinden met de energie van de natuur.

Bomen omhelzen
Zelf ben ik meer een stadsmeisje en niet opgegroeid met natuur. Ik heb moeten leren om verbinding te maken met de natuur en me laten ontroeren. Vaak ben ik er nog te ongeduldig voor. Mijn man is daarin behulpzaam en van hem kan ik veel leren. Hij trekt zich regelmatig terug in het bos om op te laden en gaat dan primitief kamperen en een vuurtje stoken. Hij kent veel namen van plantjes, weet welke planten eetbaar zijn en praat ook gerust met bomen. Soms spreidt hij zijn armen en voelt met zijn handen de energie van een oude eik. Dan wordt hij er naartoe getrokken. Ik kijk dan altijd even besmuikt om me heen of er niet teveel mensen in de buurt lopen. Schaamte. Valse schaamte kun je beter zeggen. De laatste keer dat wij een herfstwandeling in de Vuursche bossen maakten, waren we zo druk aan de babbel dat we de bomen nauwelijks zagen. Het was groen decor geworden. Tot er een ontmoeting plaatsvond. Wick liep zomaar opeens met uitgestrekte handen op een grote beukenboom toe. "Hij roept me" en langzaam raakten zijn vingertoppen de bast van de boom. Wat bleek? Precies op die twee plaatsen waar zijn vingertoppen de boom raakten, zaten twee nietjes in de bast. Waarschijnlijk achtergebleven van een kinderspeurtocht. Toeval? Het raakte mij zeer. Behoedzaam pulkte hij de nietjes uit de taaie boomhuid en in stilte wandelden we verder.

De natuur spiegelt
Filosoof en ecoloog Mathijs Schouten werkt bij Staatsbosbeheer en is meditatieleraar. Hij zegt dat je moet leren om in de natuur te zijn. Het gaat niet vanzelf. Voor de meesten van ons is de natuur een soort groen decor waarin we joggen, paardrijden, een druk gesprek voeren of snel doorheen fietsen om van A naar B te komen. Schouten: "Het werkelijk verbinden met de natuur betekent dat je op een bepaalde manier moet waarnemen, in contact treden, open staan. Dat betekent vaak: je zintuigen aanspreken. Luisteren, kijken, maar ook ruiken en aanraken. Wanneer dat werkelijk gebeurt, is er een ontmoeting met iets dat geen verlengstuk van jezelf is." Die wezenlijke ontmoetingen kunnen iets bij je beroeren, je raken of je gevoel van verwondering aanraken. Je raakt verwonderd door iets dat anders is dan jijzelf. Even vergeet je tijd, plaats en ruimte. Ook de oordelen gaan even naar het nulpunt of zoals Schouten zegt: "Je komt in een wereld die niet oordeelt. Als je in een menselijke omgeving bent, sta je continu bloot aan oordelen; hoe je gekleed bent, hoe je articuleert, hoe je beweegt, noem maar op. Al die dingen spelen acuut een rol in sociale interacties. Natuur heeft helemaal geen oordeel. Dat is heel bevrijdend." Maar niet voor iedereen en niet direct. Er is een categorie mensen die de natuur helemaal niet in wil omdat de natuur jezelf spiegelt. Al je zorgen, je beperkingen, je fixatie op de klok of je fixatie op eten kunnen zomaar naar boven komen tijdens een ontspannende boswandeling. Het is net als mediteren en diep in de stilte gaan. Eerst is er helemaal geen stilte en alleen maar gedoe. "Een binnenwereld die draait, denkt, oordeelt en voelt." Pas als je vaker mediteert en vaker de bossen intrekt, kunnen momenten van verwondering en stilte groeien. Dan kan de natuur je in verbinding brengen met datgene dat groter is dan jijzelf en je uittillen boven het leven van alledag.

Bron: Interview met Matthijs Schouten in Puur Natuur (Winter 2015)